Dwa zestawy przepisów, jeden produkt
Akumulatorowe nożyce do żywopłotu to sprzęt elektryczny, więc podlegają dyrektywie WEEE 2012/19/UE. Ich akumulator jest baterią, więc podlega także rozporządzeniu w sprawie baterii (UE) 2023/1542. Solarna lampa ogrodowa to jedno i drugie: lampa z wbudowanym ogniwem akumulatorowym. Narzędzia sieciowe, pompy i naświetlacze LED podlegają tylko WEEE, chyba że zawierają baterię.
Oba systemy działają podobnie. Producent, czyli firma, która jako pierwsza udostępnia produkt w danym kraju, musi się tam zarejestrować, raportować ilości i finansować zbiórkę oraz recykling. Rejestracja jest krajowa. Produkt sprzedawany w Niemczech, Polsce i Francji wymaga rejestracji we wszystkich trzech krajach.
Kto jest producentem
Na tym pytaniu kupujący mylą się najczęściej. Producentem w rozumieniu WEEE i przepisów o bateriach nie musi być fabryka. Zwykle jest nim:
- firma z UE, która importuje produkt i sprzedaje go w danym kraju;
- właściciel marki sprzedający pod własną nazwą w danym kraju;
- w przypadku sprzedaży na odległość konsumentom w innym kraju — sprzedawca lub ustanowiony tam upoważniony przedstawiciel.
Przy zakupie od importera z UE i odsprzedaży w tym samym kraju, w którym importer jest zarejestrowany, to on może już być producentem dla tych sztuk. Przy sprzedaży za granicę lub pod własną marką obowiązki mogą powstać w każdym kraju. Przy każdym zamówieniu wyjaśniamy, kto co rejestruje; na stronie jakość i zgodność wymieniamy dokumenty, które dostarczamy.
WEEE w praktyce
W każdym kraju sprzedaży producent zazwyczaj musi:
- zarejestrować się w krajowym rejestrze, np. stiftung ear w Niemczech lub bazie BDO w Polsce;
- podawać numer rejestrowy na fakturach, a w niektórych krajach także w ofertach internetowych;
- oznaczać produkty symbolem przekreślonego kosza na kółkach;
- raportować ilości wprowadzone do obrotu i przystąpić do systemu zbiórki;
- informować klientów o możliwościach zwrotu zużytego sprzętu.
Marketplace’y sprawdzają numery rejestrowe WEEE, zanim dopuszczą produkty elektryczne do sprzedaży w kilku krajach. Brak numeru to częsty powód blokady ofert.
Na koszty składają się zwykle opłata rejestracyjna, roczna opłata na rzecz systemu zbiórki i opłata zależna od masy wprowadzonego sprzętu. W asortymencie ogrodniczym są one niewielkie w przeliczeniu na sztukę, ale powinny znaleźć się w kalkulacji od początku. Produkty trzeba też przypisać do właściwej kategorii WEEE: wiertarka akumulatorowa, naświetlacz LED i pompa do oczka wodnego mogą należeć do różnych kategorii z różnym raportowaniem. Warto zapytać system zbiórki lub rejestr przed terminem pierwszego raportu, a nie po nim.
Rozporządzenie w sprawie baterii krok po kroku
Rozporządzenie w sprawie baterii zastępuje dawną dyrektywę bateryjną i etapami wprowadza nowe obowiązki. Dla akumulatorów narzędzi i ogniw w lampach solarnych, które w rozumieniu rozporządzenia są bateriami przenośnymi, najważniejsze punkty to:
- Rejestracja producenta w każdym kraju sprzedaży i udział w systemie zbiórki, zgodnie z zasadami rozszerzonej odpowiedzialności producenta obowiązującymi od sierpnia 2025 r.
- Oznakowanie: symbol przekreślonego kosza i symbole chemiczne tam, gdzie są wymagane, a także pojemność i inne informacje na etykiecie w miarę wchodzenia w życie przepisów o etykietowaniu od sierpnia 2026 r.
- Możliwość wyjęcia i wymiany: od 18 lutego 2027 r. baterie przenośne wbudowane w urządzenia muszą co do zasady dać się wyjąć i wymienić przez użytkownika końcowego przy użyciu powszechnie dostępnych narzędzi, z nielicznymi wyjątkami.
- Należyta staranność i ślad węglowy — przepisy obowiązujące w kolejnych etapach dla wybranych typów baterii; w przypadku dużych akumulatorów trzeba je sprawdzić z producentem.
Wymóg wymienności najbardziej dotyczy lamp solarnych i drobnej elektroniki. Lampa solarna z wklejonym ogniwem może od 2027 r. nie spełniać tego wymogu. Przy planowaniu asortymentu na wiosnę 2027 r. warto zapytać producentów, czy komora baterii jest dostępna i czy dostępne są ogniwa zamienne.
Baterie litowe w transporcie
Akumulatory litowo-jonowe są przewożone jako towary niebezpieczne. Producent musi dostarczyć podsumowanie badań UN 38.3 dla baterii, a przesyłkę trzeba odpowiednio zapakować i zgłosić. Niektóre trasy lotnicze i kolejowe przyjmują tylko ograniczone ilości lub doliczają opłaty. Narzędzia akumulatorowe warto w miarę możliwości planować w wysyłkach morskich lub kolejowych, a dane baterii przechowywać w dokumentacji zamówienia. Próbki wysyłane samolotem wymagają tych samych dokumentów.
Lampy solarne: co jeszcze sprawdzić
Solarne lampy ogrodowe to popularne pozycje w niskiej cenie, często sprzedawane z minimalną dokumentacją. Przed zamówieniem trzeba poprosić o:
- deklarację zgodności UE obejmującą EMC i RoHS, a także LVD, jeśli występują elementy zasilane z sieci;
- typ i pojemność baterii oraz informację, czy jest wymienna;
- dane źródła światła, ponieważ dla danego modelu mogą obowiązywać przepisy o ekoprojekcie i etykietowaniu energetycznym;
- stopień IP i deklarowany czas świecenia, podane przez producenta.
Na kartach produktów należy powtarzać wyłącznie dane producenta dotyczące czasu świecenia, jasności i wodoodporności. Tej zasady trzymamy się na stronie oświetlenie ogrodowe i solarne.
Marka własna podnosi stawkę
Jeśli narzędzia akumulatorowe lub lampy noszą Państwa markę, w krajach sprzedaży Państwa firma najpewniej zostanie uznana za producenta. Oznacza to własne rejestracje WEEE i bateryjne oraz Państwa nazwę na produkcie i w deklaracjach. Opłaty rejestracyjne i systemowe trzeba uwzględnić przy liczeniu marży. Przy małym asortymencie sprzedawanym w jednym kraju nakład pracy jest niewielki. Platformę akumulatorową sprzedawaną w kilku krajach warto zaplanować jak projekt, jeszcze przed zatwierdzeniem projektów graficznych.
Lista kontrolna dla pozycji elektrycznych
- Kraje sprzedaży i producent w rozumieniu przepisów w każdym z nich.
- Numer rejestrowy WEEE dla każdego kraju, podawany tam, gdzie jest wymagany.
- Rejestracja producenta baterii i system zbiórki w każdym kraju.
- Symbol przekreślonego kosza na produkcie i baterii oraz dane na etykiecie.
- Wyjmowane i wymienne baterie w produktach wprowadzanych do obrotu od lutego 2027 r.
- Podsumowanie badań UN 38.3 dla akumulatorów litowych.
- Deklaracje zgodności zgodne z numerami modeli.
Zakup przez importera z UE
Dla wielu centrów ogrodniczych i sklepów żelaznych najprostszą drogą jest zakup pozycji elektrycznych od importera, który jest już zarejestrowany w ich kraju i dostarcza dokumenty. Sprzedawcy internetowi wysyłający do kilku krajów zwykle potrzebują rejestracji w każdym z nich, niezależnie od źródła towaru. Wystarczy podać kraje sprzedaży w zapytaniu o ofertę, a my określimy, kto odpowiada za każdą rejestrację.
